Redakcija
Povećanje je najveće upravo na pozicijama koje Vlada dijeli odlukama, bez javnog poziva.
Nakon raspisivanja izbora 7. maja 2026. Vlada SBK je kroz oko 116 pojedinačnih odluka podijelila najmanje 10,2 miliona KM diskrecionih sredstava, s vrhuncem u augustu (3,7 miliona KM). Uz to: rebalans od +25,6 miliona KM dva mjeseca pred izbore, pokrenuto zaduženje od oko 49 miliona KM i niz v.d. imenovanja koja su produžena preko izbornog dana.
Vremenska linija
Ključni datum je 7. maj 2026: tog dana CIK BiH je raspisao Opće izbore za 4. oktobar. Sve odluke Vlade od tog dana donesene su u izbornom periodu. ODIHR u preliminarnoj izjavi navodi da zakon zabranjuje jednokratne isplate koje nisu predviđene redovnim budžetom, a da su rebalansi i preraspodjele nakon raspisivanja izbora davali nositeljima vlasti „neprimjerenu prednost“.
| Broj SN | Datum objave | Sjednice Vlade obuhvaćene | Period |
| 6/26 | 5. maj | 120.–123. (2.–23. april) | prije raspisivanja |
| 7/26 | 9. jun | 124.–126. (7.–21. maj) | 124. sjednica održana na dan raspisivanja |
| 8/26 | 27. jul | 127.–131. (4. jun – 9. jul) + XXVIII sjednica Skupštine 14. jula | izborni period |
| 9/26 | 29. jul | Rebalans budžeta, XXIX sjednica Skupštine 28. jula | izborni period |
| 10/26 | 21. august | 132.–135. (16. jul – 6. august) | izborni period |
| 11/26 | 18. septembar | 136.–138. (20. august – 3. septembar) | mjesec pred izbore |
Analiza obuhvata samo akte objavljene u ovih šest brojeva. Akti s 139. i kasnijih sjednica (septembar) nisu obuhvaćeni i vjerovatno povećavaju iznose navedene niže.
Rebalans budžeta 28. jula: +25,6 miliona KM pred izbore
Skupština je na XXIX sjednici 28. jula 2026, 68 dana pred izbore, povećala budžet s 470,59 na 496,19 miliona KM (+5,4%) (SN 9/26, akt 721). Povećanje je najveće upravo na pozicijama koje Vlada dijeli odlukama, bez javnog poziva.
| Pozicija (izvor 10, budžetska sredstva) | Budžet 2026 (KM) | Promjena (KM) | Indeks |
| Kapitalni transferi privatnim preduzećima (6155) | 500.000 | +400.000 | 180,0 |
| Kapitalni transferi drugim nivoima vlasti (6151) | 8.835.150 | +2.850.000 | 132,3 |
| Kapitalni transferi neprofitnim organizacijama (6153) | 2.250.000 | +700.000 | 131,1 |
| Subvencije privatnim preduzećima (6145) | 8.651.900 | +1.763.000 | 120,4 |
| Tekući transferi drugim nivoima vlasti (6141) | 10.341.300 | +1.629.300 | 115,8 |
| Tekući transferi neprofitnim organizacijama (6143) | 7.656.965 | +868.700 | 111,3 |
| Tekući transferi pojedincima (6142) | 36.471.500 | +1.858.250 | 105,1 |
| Bruto plate (6111) | 196.754.773 | +7.815.427 | 104,0 |
| Tekuća rezerva (ukupno) | 2.200.000 | −417.750 | 81,0 |
Ključne tačke za kritiku:
- Deficit raste, a troši se ušteđevina. Ukupni deficit ide s −62,4 na −71,6 miliona KM, tekući bilans s −12,7 na −16,5 miliona. Rupa se pokriva suficitom iz prethodnih godina, koji se troši s 27,6 na 39,9 miliona KM. Novi prihodi (+16,3 miliona) ne pokrivaju nove rashode (+20,2 miliona tekućih i +5,4 miliona kapitalnih).
- Plate od 1. jula, tri mjeseca pred izbore. Izmjenom Zakona o izvršavanju budžeta osnovica za plate organa vlasti i policije utvrđena je na 500 KM od 1. jula 2026 (SN 9/26, akt 723, čl. 2). Trošak za ostatak godine je 7,8 miliona KM; za cijelu 2027. bit će praktično dvostruk, a izvor nije osiguran.
- Premijerova rezerva preseljena u premijerov kabinet. Tekuća rezerva premijera smanjena je za tačno 153.200 KM (363.000 → 209.800), a Kabinet premijera povećan za tačno 153.200 KM (+29,8%). Novac je raspoređen na 57.700 KM vjerskim i drugim zajedničkim uslugama, 81.500 KM pojedincima i 14.000 KM drugim nivoima vlasti. Kabinet ima 6 uposlenika, 30.000 KM reprezentacije premijera i 6.000 KM reprezentacije šefa kabineta.
- Rezerva ministrice finansija prepolovljena (297.000 → 150.950 KM): rezerve su već potrošene ili preusmjerene na direktne dodjele.
- Najveća povećanja po resorima: Poljoprivreda +3,64 miliona (+18,7%), Pravosuđe i uprava +1,36 miliona (+24,1%), Civilna zaštita +27,4%, Privreda +1,46 miliona (+10,1%), Obrazovanje +14,1 milion (+6,9%), Zdravstvo +3,1 milion. Jedino Ministarstvo finansija ide u minus (−1,8 miliona).
- Skupštinski novac za NVO dijeli Administrativna komisija. Isti zakon propisuje da se „Tekući transferi neprofitnim organizacijama“ na razdjelu Skupštine raspoređuju odlukom Administrativne komisije, a briše dotadašnji stav (2) člana 25. Treba tražiti stari tekst i spisak korisnika.
- Nove tačke za direktne dodjele. Dodata je tačka hh) „Tekući transferi neprofitnim organizacijama za obrazovne institucije od javnog interesa“ i sportski centar u Višnjici (Kiseljak). I te pozicije Vlada dijeli odlukom, na prijedlog ministarstva.
Diskrecione dodjele nakon raspisivanja izbora: najmanje 10,2 miliona KM
Od 7. maja do 3. septembra Vlada je objavila 116 odluka o raspodjeli „interventnih“ i drugih diskrecionih sredstava, ukupno oko 10,2 miliona KM. Prije raspisivanja (april, SN 6/26) istih odluka bilo je za oko 0,4 miliona KM. Iznosi rastu kako se bliže izbori.
Zbir iznosa iz 116 odluka objavljenih u SN SBK 7/26–11/26, po datumu sjednice Vlade; septembar samo 1.–3.9.
| Oblast | Iznos nakon 7. maja (KM) | Broj odluka | Primjer |
| Povratak i obnova (interventna sredstva, pojedinci, NVO, firme, općine) | 3.085.060 | 39 | 293 privatna lica dobilo 1,11 miliona KM za krovove, fasade, stolariju |
| Kultura i muzeji | 2.533.600 | 13 | 1,18 miliona KM u jednom danu, 136. sjednica 20. augusta |
| Sport | 1.696.800 | 8 | 1,40 miliona KM na istoj sjednici 20. augusta |
| Neprofitne organizacije | 1.006.306 | 15 | 200.000 KM Nadbiskupskom sjemeništu 3. septembra |
| Subvencije privatnicima (interventna) | 864.400 | 19 | „tekuća likvidnost“ 7.000–10.000 KM po kafani, piceriji, frizeru |
| Subvencije javnim preduzećima | 298.760 | 6 | — |
| Okoliš (namjenska sredstva) | 294.000 | 4 | 50.000 KM streljačkom udruženju |
| Poljoprivreda (interventna) | 184.500 | 6 | — |
| Vjerske zajednice | 155.000 | 1 | uz još 60.000 KM iz tekuće rezerve |
| Tekuća rezerva | 108.000 | 5 | pomoć pojedincima za liječenje |
Ključna poruka: 20. augusta, 45 dana pred izbore, Vlada je na jednoj sjednici podijelila oko 2,58 miliona KM sportskim i kulturnim udruženjima (SN 11/26, akti 823–836). Programi su usvojeni još u martu, pa nema razloga da se novac čuva za kraj kampanje.
Iznosi su procjena: zbrojeni su ukupni iznosi iz svake objavljene odluke. Izostavljene su izmjene programa, sudske presude (2,25 miliona) i visoko školstvo, da se ne bi duplo brojalo. Svaki iznos treba provjeriti u izvornoj odluci prije javnog korištenja.
Novac pojedincima i privatnicima: bez javnog poziva, s greškama
Nakon 7. maja Ministarstvo prostornog uređenja i povratka dalo je oko 1,11 miliona KM za 293 privatne osobe, po 1.000–10.000 KM za krov, fasadu, stolariju ili grijanje. Osnov je program iz februara po kojem se „najmanje 40% sredstava dodjeljuje na zahtjev korisnika kao interventna sredstva“ (SN 11/26, akt 817). Gornja granica ne postoji, pa o pojedinačnim korisnicima odlučuje Vlada.
- Geografska neravnoteža. Od 293 dodjele, 128 je u Travniku (347.500 KM) i 90 u Bugojnu (398.000 KM), što je 74% svih korisnika. Busovača i Kiseljak imaju po dva korisnika (11.000 i 7.000 KM), Jajce pet.
- Ista osoba dva puta. Isti korisnik iz Travnika upisan je dva puta u istoj odluci od 16. jula, pod rednim brojem 10 i 31, za isti krov (SN 10/26, akt 741). Dupla stavka obrisana je tek mjesec kasnije (SN 11/26, akt 819). Drugi korisnik iz Guče Gore dobio je 4.000 KM za istu termoizolaciju i 16. jula (akt 741, r.br. 5) i 30. jula (akt 766, r.br. 31). Ispravka u objavljenim brojevima nema.
- Zamjena korisnika naknadno. Odlukom od 9. jula jedan korisnik iz Viteza brisan je s liste i zamijenjen drugim, za isti iznos od 6.000 KM (SN 8/26, akt 695). Liste se, dakle, slobodno mijenjaju.
- Program je povećan 20. augusta. Ukupni program povratka podignut je s 5,79 na 6,79 miliona KM (+1 milion), 45 dana pred izbore (akt 817).
- Konjica iz kapitalnih transfera. Iz kapitalnih transfera za povratak MZ Karaula dobila je 2.000 KM za „opremanje, smještaj i ishranu konjice“ (SN 8/26). Hrana za konje nije kapitalni izdatak.
Privatne firme, „tekuća likvidnost“. Ministarstvo privrede je od maja dijelilo po 7.000–10.000 KM gostionicama, piceriji, fast foodu, frizerskim i berberskim radnjama i autopraonicama za „sufinansiranje tekuće likvidnosti“ (SN 7/26, akti 533, 534, 594). Uz to, program male privrede izmijenjen je 20. augusta: od 5,15 miliona KM, 2,184 miliona (42%) ostavljeno je za „interventna sredstva“, više nego za drvnu (975.000), metalsku (665.000) i IT industriju (65.000) zajedno (SN 11/26, akt 816).
Pitanje za Vladu: po kojim kriterijima je odabrano baš ovih 293 osoba i ovih firmi, koliko je zahtjeva odbijeno, i ko je predložio svaku listu?
Kadrovi: v.d. stanja produžena preko izbornog dana
Vlada je u izbornom periodu kontrolu nad ključnim institucijama držala kroz vršioce dužnosti i privremene odbore, a stalna imenovanja obavila je pet sedmica pred izbore.
| Institucija | Šta se desilo | Akt |
| Zavod zdravstvenog osiguranja | Direktoru i zamjeniku mandat istekao 12. maja. Isti ljudi imenovani za v.d. (do 3 mjeseca), pa ponovo 6. augusta za v.d. još 2 mjeseca, do sredine oktobra, dakle preko izbora. Razrješenje zbog isteka mandata doneseno tek 20. augusta, retroaktivno. | SN 7/26 akti 595, 597; SN 10/26 akti 797, 798; SN 11/26 akti 869, 870 |
| Zavod zdravstvenog osiguranja (kriteriji) | Kriteriji za direktora usvojeni 23. aprila (240 ECTS), pa usred procedure 6. augusta promijenjeni na 300 ECTS. | SN 10/26 akt 779 |
| Agencija za privatizaciju i JPP | Zakonom iz aprila uvedeno novo mjesto „izvršni direktor za finansije“. UO razriješen 4. juna, imenovan privremeni UO na 3 mjeseca. 18. juna imenovani v.d. direktor i v.d. izvršni direktor. 27. augusta ista četiri člana privremenog UO plus predstavnik ministarstva imenovani na puni mandat od 4 godine. | SN 6/26 akti 454–455; SN 8/26 akti 702, 704, 708; SN 11/26 akt 871 |
| ŠPD „Srednjobosanske šume“ | Na dan raspisivanja izbora (7. maja) imenovana v.d. skupština društva na 6 mjeseci. Među članovima su profesor arapskog jezika i islamskih nauka i magistar geografije i povijesti. Dat i pristanak na v.d. nadzorni odbor. | SN 7/26 akti 541, 596 |
| Direkcija za regionalne puteve | Nova javna ustanova osnovana u aprilu; ovlaštenje dotadašnjem direktoru Kantonalne direkcije za puteve stavljeno van snage, a 18. juna imenovan v.d. direktora nove ustanove na 3 mjeseca i privremeni UO. | SN 6/26 akt 457; SN 8/26 akti 704, 709, 710 |
| Služba za zajedničke poslove | Šef Kabineta premijera ovlašten da od 1. jula obavlja i poslove sekretara Službe, uz povećanje osnovne plate za 20%. Isti čovjek je i član Komisije za javnu prodaju opreme Vlade. | SN 8/26 akt 711; SN 7/26 akt 600 |
| Skupština SBK | 20. aprila odlučeno da predsjedavajući ima pravo na 3 savjetnika, a svaki zamjenik na po 2, pola godine prije kraja mandata. | SN 6/26 akt 456 |
Glavna poruka: nova vlast nasljeđuje uprave koje je stara postavila u kampanji. Agencija za privatizaciju dobila je UO s mandatom do 2030. godine, a Zavod zdravstvenog osiguranja je preko izbora vodio v.d. direktor. Treba tražiti dokumentaciju konkursa za ZZO i obrazloženje izmjene uslova sa 240 na 300 ECTS.
Zaduživanje: oko 49 miliona KM pokrenuto u izbornom periodu
U izbornom periodu pokrenuta su tri zaduženja, ukupno oko 49,5 miliona KM. Od toga 25 miliona KM ide za kapitalne projekte iz budžeta za 2026, dok budžet istovremeno bilježi suficit iz prethodnih godina od 39,9 miliona KM.
| Zaduženje | Iznos | Uslovi | Datum i akt |
| EBRD, energetska efikasnost do 51 javnog objekta | 12,5 miliona EUR (oko 24,4 miliona KM) | 14 godina, 4 godine grace, šestomjesečni EURIBOR + 1%, naknada 1% | Skupština, 14. jul (SN 8/26, akt 617) |
| Javni poziv bankama, dugoročni kredit | do 18,16 miliona KM | 10 godina, 1 godina grace, fiksna kamata, EKS do 4%, mjenice | odluka ministrice 7. jula; poziv u SN 10/26, akt 799 |
| Razvojna banka FBiH | 6,84 miliona KM (smanjeno s 9,96) | prema osnovnoj odluci | Vlada, 6. august (SN 10/26, akt 785) |
Nenamjensko trošenje i ostale sporne odluke
- Ukinuta kontrola cijena usred ljeta. Vlada je 9. jula privremeno stavila van snage odluku o kontroli cijena i marži određenih proizvoda, do 18. septembra (SN 8/26, akt 676). To je period turističke sezone i nabavke za početak školske godine. Obrazloženje nije objavljeno. Treba provjeriti da li je kontrola vraćena nakon 18. septembra.
- Novac za okoliš išao drugim namjenama. Iz namjenskih sredstava za zaštitu okoliša, pozicija „utopljavanje javnih objekata radi uštede energije“, 50.000 KM dobilo je streljačko udruženje iz Bugojna za „utopljavanje i dovršetak objekta“ (SN 8/26, akt 672). S pozicije „sufinansiranje projekata zaštite i unapređenja okoliša te razvojnih projekata“ Ministarstvo privrede dalo je 50.000 KM medžlisu za izgradnju vrtića (SN 10/26, akt 736). Iz istih namjenskih sredstava finansirani su i lokalni putevi.
- Ugostitelji iz pozicije za skijališta. S pozicije „podrška skijalištima i razvoju turizma“ dato je 37.000 KM za tekuću likvidnost gostionice, picerije i sličnih objekata (SN 7/26, akt 533).
- Sjemenište: 330.293 KM u tri odluke. Nadbiskupsko sjemenište u Travniku dobilo je 57.686,92 KM u aprilu, 72.606 KM 21. maja i 200.000 KM 3. septembra, mjesec pred izbore (SN 6/26 akt 490; SN 7/26 akt 574; SN 11/26 akt 852). Kritika ne treba biti protiv vjerske zajednice, nego protiv toga da se ovakvi iznosi daju odlukom Vlade, bez javnog poziva i u kampanji.
- Pomoć vjerskim zajednicama mimo kriterija. Kriteriji za „pomoć vjerskim zajednicama“ usvojeni su tek 25. juna (SN 8/26, akt 664), a na istoj 130. sjednici Vlada je iz tekuće rezerve dodala još 60.000 KM na tu poziciju, za Muftijstvo travničko i jednu župu (akt 665). Rezerva je za nepredviđene izdatke, a ne za dopunu pozicije koja je upravo dobila kriterije.
- Ugovori bez procedure, Vlada plaća račune od 20 KM. Vlada sjednicom daje „prethodnu saglasnost za plaćanje računa“ za pranje službenih vozila (63,79 + 20,91 + 31,37 KM) i trakaste zavjese (270 KM) (SN 6/26, akti 481, 509). To pokazuje da usluge nisu ugovorene unaprijed, kako zakon o javnim nabavkama traži.
- MRI: dvije ponude razlikuju se 353 KM. Za dva uređaja za magnetnu rezonancu izdvojeno je 4.998.476 KM: 2.499.061,50 KM za Bolnicu Travnik i 2.499.414,84 KM za Bolnicu Nova Bila, dvjema različitim firmama (SN 7/26, akt 564). Obje cijene su tik ispod 2,5 miliona KM. Treba tražiti tendersku dokumentaciju i broj ponuda.
- Koncesija za vodu „Opara“ skrojena za inicijatora. U kriterijima za koncesiju na 30 godina 10 bodova nosi to što je ponuđač „samoinicijativno“ predložio koncesiju, a 20 bodova vlasništvo nad zemljištem izvorišta (SN 6/26, akt 476). Trećina bodova unaprijed ide jednom ponuđaču. Naknada je minimalno 2 KM/m³.
- Koncesionari ne plaćaju godinama. Vlada raskida koncesije za kamenolome u Kreševu i Novom Travniku zbog neizmirenih naknada, jedna potpisana još 2002 (SN 7/26 akt 545; SN 8/26 akt 636). Pitanje: koliko je duga nenaplaćeno i zašto se čekalo.
- Neizvršene presude. Za izvršne sudske presude izdvojeno je 2,25 miliona KM, po akcionom planu dostavljenom Evropskom sudu za ljudska prava (SN 7/26, akt 573). Kanton je, dakle, pod nadzorom Strasbourga zbog neplaćenih presuda.
- Imena bolesnih ljudi u Službenim novinama. Odluke o pomoći iz tekuće rezerve „za liječenje teških bolesti“ objavljuju puna imena i mjesta korisnika (npr. SN 10/26, uz akt 785). To su zdravstveni podaci; tražiti mišljenje Agencije za zaštitu ličnih podataka.
Konkretni koraci za opoziciju
- Zastupnička pitanja u Skupštini (pisano, uz broj akta): spisak svih zahtjeva za interventna sredstva i odbijenih zahtjeva; ko je predložio liste od 293 fizička lica; dokaz da dupla isplata istom korisniku (akti 741 i 766) nije izvršena; tenderska dokumentacija za MRI; obrazloženje ukidanja kontrole cijena 9. jula.
- Zahtjevi po Zakonu o slobodi pristupa informacijama: ugovori s korisnicima interventnih sredstava i izvještaji o namjenskom utrošku; spisak kapitalnih projekata iz javnog poziva za 18,16 miliona KM i izabrana banka; konkursna dokumentacija za direktora ZZO; zapisnici Administrativne komisije Skupštine o raspodjeli sredstava NVO.
- Ured za reviziju institucija u FBiH: zatražiti da revizija budžeta SBK za 2026. posebno obuhvati interventna sredstva Ministarstva povratka i Ministarstva privrede, namjenska sredstva za okoliš i tekuće rezerve.
- CIK BiH: provjeriti da li isplate nakon 7. maja potpadaju pod zabranu jednokratnih isplata iz Izbornog zakona; ODIHR navodi da je CIK zaprimio 88 prigovora i izrekao 6 sankcija, te da ne može sankcionisati kolektivna tijela.
- Agencija za zaštitu ličnih podataka BiH: prijava zbog objave imena osoba s teškim bolestima u Službenim novinama.
- U novoj Skupštini: inicijativa za izmjenu Zakona o izvršavanju budžeta 2027. tako da interventna sredstva budu ograničena (npr. najviše 10% pozicije), da sve ostalo ide javnim pozivom s rang-listom, i da Vlada u izbornoj godini ne može dijeliti diskreciona sredstva od dana raspisivanja izbora.
Izvori
- Službene novine Srednjobosanskog kantona br. 6/26 (5. maj), 7/26 (9. jun), 8/26 (27. jul), 9/26 (29. jul), 10/26 (21. august) i 11/26 (18. septembar); bosanska verzija teksta. Brojevi akata u dokumentu odnose se na redne brojeve u tim izdanjima.
- CIK BiH: Opšti izbori raspisani za 4. oktobar (7. maj 2026).
- ODIHR, Izjava o preliminarnim nalazima, Opći izbori 2026. (5. oktobar 2026), str. 3, 14–15.
