Ljiljani im ne smetaju kao cvijet. Smeta im Bosna koju taj cvijet kroz povijest dokazuje.

Pokušaj da se u Republici Srpskoj zakonom zabrani isticanje zastave s ljiljanima nije samo pitanje zastave. To je mnogo ozbiljnije pitanje: pokušaj da se jedan historijski državni simbol Bosne i Hercegovine preimenuje u “ratni simbol”, kako bi se preko te zamjene teza lakše zabranilo sjećanje na bosansku državnost.

Zastava s ljiljanima nije nastala kao zastava Armije Republike Bosne i Hercegovine. Ona je bila zvanična zastava Republike Bosne i Hercegovine, međunarodno priznate države. Armija RBiH ju je nosila zato što je bila legalna oružana sila te države. Dakle, nije Armija dala ljiljan Bosni, nego je Bosna dala ljiljan svojoj Armiji.

Upravo tu se krije suština manipulacije. Državni simbol se prvo svodi na vojni simbol. Vojni simbol se zatim proglašava neprihvatljivim. A onda se kroz zakon pokušava zabraniti ono što je stvarna meta: historijski kontinuitet Bosne i Hercegovine.

Ljiljan nije simbol samo muslimana. Nije nastao u džamiji, nije nastao u ratu, nije nastao 1992. godine i nije pripadao samo jednoj današnjoj etničkoj ili vjerskoj skupini. Ljiljan je historijski simbol bosanske državnosti, simbol srednjovjekovne Bosne, bosanske krune, bosanskih banova i kraljeva, bosanske zemlje koja je postojala mnogo prije savremenih nacionalnih podjela.

Bosanska srednjovjekovna država nije bila država jednog današnjeg naroda. Ona je bila historijska domovina prostora u kojem su živjeli preci današnjih Bošnjaka, Srba, Hrvata i svih drugih koji Bosnu i Hercegovinu osjećaju kao svoju zemlju. Zato je potpuno pogrešno ljiljan svoditi na “muslimanski simbol”. To mogu raditi samo oni koji žele Bosnu prikazati kao vještačku tvorevinu, a ne kao historijsku državu.

Upravo zato njima ljiljan smeta. Ne zato što je “ratni”. Ne zato što je “vjerski”. Ne zato što je “provokacija”. Smeta im zato što podsjeća da Bosna i Hercegovina nije nastala u Daytonu, nije nastala voljom entiteta i nije zbir tri etnička tora. Smeta im jer ljiljan govori da je Bosna imala svoju državnost, svoje vladare, svoje granice, svoje simbole i svoju političku posebnost stoljećima prije današnjih nacionalističkih projekata.

Da njima ne smeta ljiljan kao takav, najbolje pokazuje sama zastava i grb Srbije. Na državnom grbu Srbije, koji se nalazi i na državnoj zastavi Srbije, stoje dva zlatna ljiljana — odnosno krina. Dakle, ljiljan nije problem kada se nalazi pod srbijanskim dvoglavim orlom. Problem nastaje samo kada se nalazi na bosanskoj zastavi i kada svjedoči da Bosna ima vlastitu državnu historiju.

To razotkriva licemjerje cijele priče. Ako je ljiljan sam po sebi sporan, zašto nije sporan na zastavi Srbije? Ako je ljiljan “ratni simbol”, zašto je prihvatljiv u srbijanskoj heraldici? Ako cvijet vrijeđa, zašto vrijeđa samo kada je bosanski?

Odgovor je jednostavan: ne vrijeđa njih ljiljan. Vrijeđa ih poruka koju nosi.

A ta poruka glasi: Bosna je postojala. Bosna je imala svoju krunu. Bosna je imala svoju državnost. Bosna nije ničija historijska pokrajina. Bosna nije privremeni politički kompromis. Bosna je zemlja sa svojim pamćenjem.

Osporavanje ljiljana nije počelo danas. Isti politički otpor postojao je i nakon rata, kada se odlučivalo o novoj zastavi Bosne i Hercegovine. Ljiljani su tada uklonjeni iz službenih simbola ne zato što nisu historijski bosanski, nego zato što ih nisu htjele politike koje nikada nisu prihvatile historijski kontinuitet Bosne i Hercegovine. Današnji pokušaji zabrane samo su nastavak iste politike drugim sredstvima.

Zato ovo nije borba protiv “ratne zastave”. Ovo je borba protiv historijskog sjećanja. Ovo je pokušaj da se Bosni oduzme njen srednji vijek, njena kraljevska tradicija, njena Republika, njena odbrana i njeno pravo da kaže: mi nismo nastali jučer.

Ljiljan je preživio kraljevstva, carevine, okupacije, ratove, zabrane i političke konstrukcije. Preživjet će i ovu.

Jer ljiljan nije samo znak na platnu. On je dokaz da Bosna ima korijen. A narod kojem se pokušava iščupati korijen mora još glasnije govoriti istinu: ljiljani nisu ratni simbol protiv nekoga; ljiljani su historijski simbol Bosne i Hercegovine za sve one koji ne bježe od njene povijesti.